• Eliotropia

Συνέντευξη με τη συγγραφέα του βιβλίου "σώματα χωρίς χρόνο", Δέσποινα Σιμάκη

Πείτε μας μερικά πράγματα για εσάς..

Γεννήθηκα και μεγάλωσα στην Ικαρία, σπούδασα φιλοσοφία στη Θεσσαλονίκη, έζησα για εικοσιπέντε χρόνια στην Αθήνα ασχολούμενη με τη φροντίδα κακοποιημένων παιδιών στο σύλλογο Το Χαμόγελο του Παιδιού και για μια δεκαετία ως αναπληρώτρια εκπαιδευτικός, επέστρεψα τον τελευταίο χρόνο στον τόπο καταγωγής μου φροντίζοντας τους δικούς μου ανθρώπους, συγγράφοντας και εικονογραφώντας παραμύθια και όχι μόνο.

Σώματα δίχως χρόνο.. Τι έχετε να πείτε για αυτό το βιβλίο σας;

Όπως γράφω και στον επίλογο του έργου η αφορμή για να γραφτούν τα ποιήματα της συλλογής αυτής ήταν η διήγηση ενός γέροντα για έναν ανεκπλήρωτο έρωτα θανόντων συγχωριανών του. Καθώς τον χειμώνα που πέρασε, ο θάνατος των σωμάτων υπήρξε το σπουδαίο θέμα των ειδήσεων και το γεγονός που μας τρομοκράτησε όλους, λίγο ή πολύ, θέλησα αμυνόμενη να μιλήσω μέσα από τους στίχους των ποιημάτων ετούτων για σώματα που ερωτεύονται και ποθούν, ανεξάρτητα από τις συνθήκες. Θέλησα να γράψω μια ποίηση απλή, κατανοητή, ως άμυνα στο τέλος, ως ασπίδα στο φόβο. Κι ο έρωτας των σωμάτων, η ανάγκη τους να νιώσουν και να απολαύσουν τη ζωή, η αντίστασή τους στη μοίρα, θεώρησα ότι στις παρούσες συνθήκες και όχι μόνο, ήταν ένα μεγάλο όπλο ενάντια στο θανατικό και την απογοήτευση. Και το όπλισα άφοβα. Ίσως να με ρωτήσει κάποιος, γιατί τα σώματα και όχι οι ψυχές; Αυτές δεν ερωτεύονται; Από αυτές δεν πηγάζει ο πόθος; Δεν αμφιβάλλω, ωστόσο εδώ μιλώ για την έκφραση του έρωτα. Κι ο έρωτας της ψυχής μέσα μόνο από το σώμα εκφράζεται. Δεν τον βλέπω ως θεωρία ή ιδέα, τέλος πάντων δεν θέλω να μιλήσω με τα ποιήματα ετούτα για την ιδέα του έρωτα. Επιθυμώ να τον κατεβάσω στο επίπεδο της γήινης ύπαρξής μας και να μιλήσω για δάχτυλα, στόμα, μαλλιά, δάκρυα, τσέπες, μάτια που κινούνται ερωτικά, συνομιλούν, μαρτυρούν μυστικά, γράφουν γράμματα. Και ανάμεσά τους, ο θερμοσίφωνας, το μπαλκόνι, το μπρίκι, τα πιάτα.Απλά, χρηστικά αντικείμενα, αθέατα συνήθως στην ποίηση, που εδώέχουν φωνή, συμπαραστέκονται ή θυμίζουν, κάνουν την επιθυμία απτή, την ακουμπούν ανάμεσά μας. Και την βλέπουμε πιο καθαρά. Στην κάθε μέρα μας.


Πως προέκυψε αυτός ο τίτλος; Έχει σχέση με κάποια δική σας εμπειρία;

Πάντοτε οι εμπειρίες μας είναι αυτές που μας καθοδηγούν. Αλλά όχι κατ’ ανάγκη κάτι που ζήσαμε οι ίδιοι. Ίσως κάτι που ακούσαμε από φίλους, από γονείς, από παιδιά, από γνωστούς, ωστόσο πάντοτε κάτι που είχε τη δύναμη να διεγείρει την ενσυναίσθηση. Άλλωστε εδώ, στην ποιητική συλλογή «Σώματα δίχως χρόνο», μιλάμε κυρίως για τον έρωτα. Κι ο έρωτας μας αγγίζει όλους. Πριν χρόνια, ως εκπαιδευτικός, εξέταζα μια μαθήτρια προφορικά, καθώς είχε πρόβλημα δυσγραφίας, και ζητώντας της επιτακτικά απαντήσεις σε διάφορα θέματα που είχα βάλει αναφορικά με το ποίημα του Καρυωτάκη «Σαν δέσμη από τριαντάφυλλα», μου είπε: δεν γνωρίζω τίποτε από αυτά, κυρία, ούτε για τις μεταφορές, ούτε για τις παρομοιώσεις, αλλά, αν θέλετε, μπορώ να σας πω όλη τη ιστορία για τον έρωτα που είχε ο Καρυωτάκης για την Πολυδούρη, όπως ακριβώς μας τη διηγηθήκατε στην τάξη. Της άφησα ο περιθώριο και μου τα εξιστόρησε με την παραμικρή λεπτομέρεια. Από τότε, είπα, αν εκδοθούν ποτέ ποιήματά μου, θα αφορούν κυρίως αυτό, τον έρωτα και θα τα πω όσο πιο απλά, για να μπορούν να φτάσουν σε όλους. Δενέχει σημασία η φιλολογία, αλλά η αποτύπωση της μνήμης ενός συναισθήματος. Τι να την κάνεις αλλιώς την ποίηση;

Υπάρχει όριο ηλικίας; Σε ποιους απευθύνεται;

Προβληματίστηκα με αυτή την ερώτηση, γιατί δεν το είχα σκεφτεί διόλου όταν τα έγραφα. Ωστόσο, ναι, αφού με ρωτάτε, θέτω αυστηρά όρια. Απαγορεύεται να τα διαβάσουν αυτά τα ποιήματα όσοι αποφάσισαν να πεθάνουν προτού το φυσικό τους τέλος, όσοι βιάστηκαν να σφραγίσουν τα χείλη, επειδή τα πράγματα δεν ήρθαν όπως ήθελαν, μόνο και μόνο επειδή ο εγωισμός νίκησε τα χέρια τους και δεν έχουν πια δύναμη να αγκαλιάσουν όπως πρέπει. Δεν θα πάθουν κανένα κακό με την ανάγνωση, απλά δε θα καταλάβουν τίποτε κι ο χρόνος των ανθρώπων είναι πολύτιμος.


Τι συναισθήματα είχατε κατά τη διάρκεια της συγγραφής των ποιημάτων που ανήκουν σε αυτή τη συλλογή;

Είχα το ίδιο κάθε φορά για κάθε ποίημα, μπορεί κάποιο να αφορούσε περισσότερο τον θυμό ή κάποια άλλο την επιθυμία ή και την απογοήτευση, ωστόσο το συναίσθημα το βασικό που είχα εγώ ήταν το ίδιο. Δηλαδή, πως κάποιος που δεν ήξερε, θα τα διάβαζε και θα ένιωθε ένα αγκάθι να του τρυπά το στήθος. Και δε με ένοιαζε καθόλου αν αυτό θα του προκαλούσε ευχαρίστηση ή πόνο. Εμένα με κυρίευε το συναίσθημα της χαράς που ίσως τα ποιήματα ετούτα θα έκαναν να νιώθουν ζωντανοί κάποιοι από τους αναγνώστες.

Αγαπημένος ποιητής;

Ανάλογα την εποχή.

Αγαπημένος συγγραφέας;

Γεώργιος Βιζυηνός

Τι γνώμη έχετε για το e-book και το παραδοσιακό βιβλίο;

Με το e-book φοβήθηκαστην αρχή, όπως οι γέροντες που δεν αποδέχονται εύκολα το νέο. Τώρα πια δεν το φοβάμαι, αν και μοιάζει να ανήκει στο μέλλον του τρόπου ανάγνωσης. Πιστεύω ότι θα συνυπάρχει ωστόσο με το παραδοσιακό βιβλίο έχοντας δευτερεύοντα ρόλο, τουλάχιστον όσο οι άνθρωποι νιώθουν δυνατές τις αισθήσεις τους. Το βιβλίο είναι ένα υπέροχο αντικείμενο που χαϊδεύεται, μυρίζεται, ταξιδεύει, σκίζεται, φθείρεται, αποτυπώνει δαχτυλιές, γράφουμε πάνω του, το στολίζουμε στα ράφια μας και το καμαρώνουμε, δύσκολο πολύ να περιοριστεί στην όραση λέξεων όλη αυτή η συνάντηση των ανθρώπων με τις ιστορίες τους.




Αν μπορούσαμε να γυρίσουμε πίσω το χρόνο, υπάρχει κάτι στη ζωή σας - πέραν από την πανδημία - που θα το αλλάζατε προκειμένου να την κάνετε καλύτερη;

Όχι, βέβαια. Και την πανδημία θα κρατούσα ακόμη. Ό,τι έρχεται, ίσως να μην έρχεται πάντα για καλό, αλλά μας δοκιμάζει. Μας θέτει όρια κι είναι στο χέρι μας αν θα φυλακιστούμε σε αυτά ή αν θα βρούμε διεξόδους τέτοιες που να μας ανοίξουν νέους ορίζοντες. Έτσι μόνο βρίσκουμε τον γνήσιο εαυτό μας. Μου έχουν συμβεί απίθανες ατυχίες, που σήμερα, όταν συνομιλώ με φίλους, τις ονομάζω υπέροχες. Αλίμονό μου κι αλίμονό μας αν όλα μας πήγαιναν όπως τα θέλαμε στα δεκάξι. Δεν θα ήξερα ποτέ τι πάει να πει ωριμότητα. Κι ακόμη δεν την ξέρω. Απλά διαισθάνομαι πως το καλύτερο δεν είναι και το ουσιαστικότερο. Κι εγώ αυτό θέλω.

Εσείς είστε η συγγραφέας και του παραμυθιού “Ο Ίκαρος και η δική του πατρίδα”, δώστε μας περισσότερες πληροφορίες.. Ποια η πλοκή του;

Ο Ίκαρος αυτού του παραμυθιού από τις εκδόσεις Υδροπλάνο είναι ο γνωστός ήρωας της μυθολογίας μας που ωστόσο κάνει μια διαφορετική πτήση. Ακολουθεί τον πατέρα του, τον Δαίδαλο στην προσπάθεια που κάνει να απαλλαγεί όχι από τη φυλακή αλλά από την υποκρισία και τα ψεύτικα μεγαλεία, ωστόσο κατά τη διάρκεια της πτήσης παίρνει την απόφαση να τον αποχωριστεί διεκδικώντας τον δικό του τόπο. Τη δική του πατρίδα. Διεκδικώντας στην ουσία το δικαίωμα στην προσωπική επιλογή. Είναι ο νέος που αναζητά την ελευθερία, ο επαναστάτης, ο νέος που μεταναστεύει, το παιδί που ενηλικιώνεται. Στην ουσία ο άνθρωπος που τολμά να διεκδικήσει. Με όποιο τίμημα. Τον εικονογράφησα κιόλας, ήθελα πολύ να του δώσω τη μορφή και το βλέμμα που είχα στο νου μου όταν τον έγραφα. Εύχομαι να τα κατάφερα.

Τη σημερινή εποχή πιστεύετε πως τα παιδιά διαβάζουν παραμύθια;

Φυσικά και διαβάζουν. Τα αγαπούν τα παραμύθια, να τα διαβάζουν τα ίδια, να τους τα διαβάζουν οι γονείς, έχω δουλέψει σε έκθεση βιβλίου για χρόνια και ξέρω καλά τη λαχτάρα στα μάτια τους κάθε φορά που αγοράζουν κάποιο που διάλεξαν.

Τι μπορεί να προσφέρει ένα παραμύθι στα μικρά παιδιά; (Εγώ, για παράδειγμα, με τα παραμύθια έμαθα να διαβάζω πριν καν πάω σχολείο)

Πέρα από τέτοιου είδους ωφέλεια, το παραμύθι προσφέρει κυρίως το ελεύθερο ταξίδι σε ένα φανταστικό κόσμο. Το δούλεμα της φαντασίας σήμερα είναι πιο αναγκαίο από ποτέ, καθώς τα παιδιά, ειδικά αυτά που ζουν σε πόλεις αλλά όχι μόνο, στερούνται συχνά το παιχνίδι στο δρόμο, δεν αφήνονται ελεύθερα με τους συνομηλίκους τους χωρίς παιχνίδι συγκεκριμένο ή χωρίς μια οθόνη που θα τους καθοδηγεί τη σκέψη. Δεν έχουν την ανάγκη, θέλω να πω, να σκαρφιστούν τα ίδια κάτι που να τα διασκεδάζει κι η φαντασία ατονεί, το πλάσιμο ενός δικού τους κόσμου, αυτό ακριβώς που κάνει τόσο ιδιαίτερη την παιδική ηλικία, έχει μπει σε όρια. Το παραμύθι είναι γραμμένο από κάποιον άλλο, ωστόσο δίνει τον χρόνο να διαβαστεί όπως το κάθε παιδί θέλει. Το βάζει σε έναν κόσμο αλλιώτικο ήπια, μαλακά. Οι αισθήσεις χαλαρώνουν, ο κάθε ήρωας αποκτά άλλο νόημα για το κάθε παιδί, τα σχέδια δεν είναι κινούμενα παρά μόνο στο μυαλουδάκι τους. Δεν θα μιλήσω για τα διδάγματα και τις ιδέες ενός παραμυθιού που μπορεί να είναι επίσης ιδιαίτερα ωφέλιμες, αλλά θα μείνω στην απόλαυση του μύθου και στο ξύπνημα της φαντασίας. Είναι τα πιο σπουδαία, νομίζω.

Θέλετε να μας μιλήσετε λίγο για τον θεατρικό μονόλογο “Περί Φωτός”; Πως προέκυψε; Ποια η πλοκή του, η ιστορία του;

Επρόκειτο για ένα διαγωνισμό που διοργάνωσε το Μουσείο Φωταερίου στο Γκάζι, για τον οποίο πληροφορήθηκα την τελευταία στιγμή, με έκπληξη διαπίστωσα ωστόσο πως ήταν αρκετή μια επίσκεψη στο χώρο και μια ακόμη με τον σπουδαίο δάσκαλο ΘράσοΚαμινάκη και ο μονόλογος αυτός γράφτηκε σε μια νύχτα. Το πρωί θυμάμαι ήμουν κατάκοπη, αλλά ιδιαίτερα χαρούμενη καθώς είχα πλάσει ένα ήρωα, τον Γιώργο Καστρινό και τη σκληρή ζωή του στο εργοστάσιο φωταερίου και όχι μόνο. Στο έργο κυριαρχούν ο μόχθος, ο λιγνίτης και ο ηλεκτρισμός, η αγάπη, η μοίρα και οι εκπλήξεις που μας επιφυλάσσει, η δύναμη και η ταπείνωση, η προδοσία, το φως που μας μαγεύει, μας αποκαλύπτει ή μας παίζει παράξενα παιχνίδια. Τον ήρωα ενσάρκωσε υπέροχα ο ερασιτέχνης ηθοποιός Νίκος Σαράκης και το έργο ανέβηκε στο χώρο του μουσείου στο Γκάζι, αλλά και στην Ικαρία και στο θέατρο Πέτρας στην Αθήνα κι ήταν ένα ταξίδι μοναδικό που ελπίζω να επαναληφθεί κάποτε.


Πείτε μας μερικά λόγια για το έργο “Κυρασολένη”. Είναι παραμύθι; Η πλοκή του;

Είναι ένα συλλογικό έργο. Πέντε συγγραφείς γράφουν από δυο παραμύθια που αφορούν τον τόπο τους. Συμμετείχα με τα παραμύθια «Ο κυρ Αντώνης στ’ απέσω περιβόλι» και «Ο Φώτης το Κλωνί και το γαλάζιο φίδι». Μια ιδιαίτερα επιμελημένη έκδοση από τον Νότιο Άνεμο. Εξαντλήθηκε πολύ σύντομα και ετοιμάζουμε την επανέκδοσή του.

Έχετε γράψει κάποιο άλλο έργο που δεν το έχουμε αναφέρει; Αν ναι ποιο είναι;

Έχω συμμετάσχει σε τρία βιβλία των Ελεύθερων Πτήσεων από το ηλεκτρονικό περιοδικό ikariamag με ιστορίες που αφορούν το νησί μου καθώς και στο συλλογικό τόμο Επι λέξει από τις εκδόσεις Φίλντισι που εκδόθηκε πρόσφατα και συμμετέχω με πέντε στιχουργήματα, προϊόντα της συνεύρεσης με την μοναδική στιχουργό Λίνα Νικολακοπούλου.

Έχετε κάποιο άλλο έργο στα σκαριά;

Στις αρχές του επόμενου χρόνου θα εκδοθεί ένα ακόμη παραμύθι μου από τις εκδόσεις Υδροπλάνο σε κείμενα και εικονογράφηση δική μου, ενώ ετοιμάζω μια συλλογή διηγημάτων με τίτλο «Η τούμπα στα πλακάκια» και αφορά στις ιδιαίτερες σχέσεις που αναπτύσσονται σε σπίτια φιλοξενίας παιδιώνκαι το γράφω με την ελπίδα να φωτίσει ένα κρυφό αλλά ισχυρό συναισθηματικά κομμάτι της κοινωνίας μας.

© 2023 by The Artifact. Proudly created with Wix.com

  • YouTube
This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now