• Eliotropia

Η ψυχολογία της καραντίνας - συζήτηση με την κλινική ψυχολόγο Παναγιώτα Μικελλίδου

Updated: Jun 22


Η περίοδος της καραντίνας τι σημάδια άφησε σε εμάς και στην οικογένεια μας; Πώς επηρέασε τη ψυχολογία μας το τέλος της καραντίνας; 

Η περίοδος εγκλεισμού ήταν μια πρωτοφανής εμπειρία και μια δύσκολη περίοδος για όλους. Για μεγάλους και μικρούς. Καθένας βέβαια βίωσε την περίοδο αυτή σε διαφορετικές συνθήκες, αφού άλλοι ήταν υποχρεωμένοι να δουλεύουν, άλλοι όχι μόνο να εργάζονται, αλλά και να αποφεύγουν την επιστροφή στο σπίτι λόγω της φύσης της δουλειάς τους, κι άλλοι ήταν συνεχώς στο σπίτι μαζί με τα παιδιά τους. Υπήρχαν βέβαια κι εκείνοι που λόγω συμπτωμάτων κορωνοϊού βίωσαν μια εντελώς αγχωτική και στερητική των δικών τους ανθρώπων κατάσταση. Σε κάθε περίπτωση η περίοδος αυτή του εγκλεισμού άφησε τα δικά της κατάλοιπα και στην ψυχοσύνθεση των ατόμων. 

Ο φόβος, ο θυμός, η αγωνία, η στέρηση, ο εκτροχιασμός από τη ρουτίνα της καθημερινότητας, συμπτώματα μετατραυματικού στρες ήταν στοιχεία που σημάδεψαν τους ανθρώπους λόγω καραντίνας. Ένα κοκτέιλ συναισθημάτων χαρακτηρίζει την περίοδο που ζήσαμε, αλλά και ένα μούδιασμα με την έξοδο από αυτή την κατάσταση και την προσπάθεια επιστροφής στην «κανονικότητα».

Στις οικογένειες παρατηρήθηκαν διάφορα φαινόμενα. Είδαμε οικογένειες να έρχονται πιο κοντά, να ανακαλύπτουν ο ένας τον άλλο, είδαμε γονείς να γνωρίζουν καλύτερα τα παιδιά τους, να περνούν χρόνο όλοι μαζί σαν οικογένεια. Αλλά είδαμε και συγκρούσεις ανάμεσα σε μέλη οικογενειών. Για κάποιους ήταν μια καλή ευκαιρία για ενδοσκόπηση, αλλά και για καθορισμό νέων στόχων στη ζωή τους και μια επανεκκίνησή της σε νέα βάση. 

Ο εγκλεισμός πως επηρεάζει τη ψυχολογία ενός παιδιού 6 χρονών και πως ενός έφηβου επαναστάτη που μπορεί φέτος να ετοιμάζεται για τη διαδικασία των εισαγωγικών εξετάσεων ούτως ώστε να εισαχθεί σε κάποιο ίδρυμα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης; Είναι δυνατόν ένας έφηβος εξαιτίας του εγκλεισμού να χάσει τους φίλους του; 

Αναπόφευκτα και τα παιδιά ήταν «θύμα» της νέας κατάστασης πραγμάτων που έφερε η καραντίνα. Ο εκτροχιασμός από τη δομημένη καθημερινότητα ήταν ένα πλήγμα στην ψυχολογία των παιδιών. Όπως και ο φόβος που προκαλούσαν στην ψυχή τους οι διάφορες ειδήσεις και «ειδήσεις» που κυκλοφορούσαν παντού. Η απώλεια των φίλων, του σχολείου, η απομάκρυνση από αγαπημένα πρόσωπα, όπως η γιαγιά και ο παππούς ήταν επιβαρυντικά στοιχεία για την ψυχολογία των παιδιών. Για όλα αυτά αντιστάθμισμα μπορούσε να ήταν η ενίσχυση των δεσμών εντός της οικογένειας και η δόμηση μιας νέας καθημερινότητας που θα κρατούσε τα παιδιά σε μια κατάσταση κάπως φυσιολογική. 

Βεβαίως, τα πράγματα ήταν διαφορετικά για εφήβους και νέους φοιτητές. Εκεί μέτρησε πολύ η αποστασιοποίηση, ο εγκλεισμός σε μικρούς χώρους, η αγωνία για το αύριο, για τις εξετάσεις του σχολείου. Ο εγκλεισμός χάλασε σχέσεις, κάποιες άλλες τις ενίσχυσε, δημιούργησε ένα είδος εθισμού και εξάρτησης στο διαδίκτυο και τα ΜΚΔ, ενώ  ο φόβος για πιθανή απώλεια φίλων, αλλά και ευκαιριών για το μέλλον τους έκαναν την εμφάνισή τους. Το άγχος και το μετατραυματικό στρες έγιναν πιο έντονα στους έφηβους την περίοδο της καραντίνας. Οι έφηβοι, που επένδυαν στη μελέτη για εισδοχή σε κάποιο πανεπιστήμιο έζησαν την αβεβαιότητα στο μεδούλι τους. Κι αυτή η αβεβαιότητα αναπόφευκτα προκαλούσε αρνητικά συναισθήματα, που έβρισκαν συχνά διέξοδο σε συμπεριφορές θυμού, οργής, ανυπακοής, επαναστατικότητας και εναντίωσης σε οδηγίες και συμβουλές. 

Η καραντίνα αύξησε τα περιστατικά βίας στην οικογένεια; 


Προφανώς και τα αύξησε. Κι αυτό δεν είναι μια υποθετική διαπίστωση, αλλά μια πραγματικότητα, όπως αυτή εξάγεται ως συμπέρασμα από την αύξηση των σχετικών καταγγελιών στην αστυνομία ή στην τηλεφωνική γραμμή για τη βία στην οικογένεια. Δυστυχώς, οι κακές σχέσεις σε κάποια ζευγάρια βρήκαν διέξοδο στη βία, κυρίως από πλευράς του άντρα (όχι πάντα, όμως) κι αυτό γιατί χάθηκε εκείνος ο χρόνος που το ζευγάρι ζούσε την περίοδο της μέρας του σε διαφορετικούς χώρους και πλέον, με την καραντίνα, ήταν συνεχώς μαζί. Κι αυτό, για ένα ζευγάρι με ήδη κακές σχέσεις, αλλά και σε ζευγάρια που δεν μπορούσαν να διαχειριστούν τον θυμό και όλα τα άλλα αρνητικά συναισθήματα που τους προκάλεσε ο εγκλεισμός, αναπόφευκτα οδηγούσε σε βίαιες συμπεριφορές.   

Ένα ζευγάρι που ήταν συνεχώς κλειδωμένο στο σπίτι και συνεπάγεται όλη μέρα μαζί, ενδέχεται η σχέση τους να σημειώσει φθορά; 


Όπως είπα και πριν αυτό μπορούσε να συμβεί. Και συνέβη σε κάποιες περιπτώσεις. Χρειαζόταν ιδιαίτερος τρόπος διαχείρισης της πρωτοφανούς κατάστασης που βρέθηκαν τα ζευγάρια. Κατ’ αρχήν οφείλουμε να παραδεχτούμε πως έστω και αν δυο άνθρωποι αποτελούν ζευγάρι δεν παύουν από του να είναι δυο διαφορετικές προσωπικότητες με διαφορετικές ανάγκες και συνήθειες. Ζητούμενο, λοιπόν, ακόμα και σε περίοδο καραντίνας, ήταν να είχε το κάθε πρόσωπο τον δικό του χρόνο, την ενασχόληση με τις δικές του συνήθειες (είτε το τηλέφωνο είτε το διαδίκτυο είτε  τον κήπο είτε την ατομική γυμναστική κλπ). Ζητούμενο ακόμη ήταν να βρούμε χρόνο για κοινές δραστηριότητες: να μαγειρεύαμε μαζί, να βλέπαμε μαζί μια ταινία, να  μοιραζόμαστε συναισθήματα, σκέψεις, ιδέες, όνειρα… Ναι, τελικά η καραντίνα ήταν μια δύσκολη, μια «επικίνδυνη» περίοδος για τα ζευγάρια και τις σχέσεις τους, αλλά την ίδια ώρα θα μπορούσε να ήταν ευλογία, αφού με σωστούς χειρισμούς τα ζευγάρια θα μπορούσαν να έλθουν πιο κοντά, να φροντίσουν το ένα πρόσωπο το άλλο, να ενδυναμώσουν και ανανεώσουν την αγάπη τους. 

Πιστεύετε ότι εξαιτίας της καραντίνας αυξήθηκαν τα διαζύγια; 


Αν αυξήθηκαν είναι κάτι που θα φανεί στατιστικά αργότερα. Υπήρξε βία σε κάποια ζευγάρια υπήρξαν κακές σχέσεις και κάποιες από αυτές χάλασαν, αλλά υπήρξε και ενίσχυση σχέσεων σε άλλες περιπτώσεις, ενώ άλλες από αυτές «σώθηκαν», καθώς τα ζευγάρια ήλθαν πιο κοντά, αφουγκράστηκαν καλύτερα τα «θέλω» τους και γνωρίστηκαν καλύτερα!

Κάτω από το αίσθημα της απειλής του ιού οδηγηθήκαμε στην εσωστρέφεια ή αυτό είναι μια λάθος διατύπωση;  


Και ναι και όχι. Πιο πολύ ο άνθρωπος βρήκε χρόνο για ενδοσκόπηση. Ήταν βέβαια και ο φόβος του ιού που συνακόλουθα οδηγούσε σε μεγαλύτερο διάλογο με τον εαυτό μας. Ήταν η περίοδος που ο άνθρωπος προσευχήθηκε ίσως περισσότερο από κάθε άλλη φορά, ήλθε πιο πολύ αντιμέτωπος με τους φόβους του και τα όσα δεν πρόλαβε να κάνει. Κι ακόμη σκέφτηκε περισσότερο από κάθε άλλη φορά την αξία της ελευθερίας και πόσο δεν είναι αυτονόητα τα μικρά καθημερινά που είχε. Κατανοήσαμε όλοι πόσο πλούσιοι είμαστε στην πραγματικότητα με τους φίλους, την κοινωνική ζωή, το γυμναστήριο, το θέατρο και τόσα άλλα που στερηθήκαμε και  πόση ανοησία ήταν η ενασχόλησή μας με τα μικρά, ανούσια και ποταπά. 

Η τεχνολογία, αν και θεωρείται ψυχρός τρόπος επικοινωνίας βοήθησε στη διατήρηση των κοινωνικών σχέσεων, τη σχέση ενός ζευγαριού που ενδεχομένως κάποιου ζητήματος να έμεναν χώρια - π. χ. διαφορετικές χώρες διαμονής- ή μας απομάκρυνε σε σημείο που κάποιοι δεσμοί να διαλύθηκαν; 


Ήταν από τις περιπτώσεις που το διαδίκτυο ένωσε τους ανθρώπους, έφερε κοντά παππούδες και γιαγιάδες με τα εγγόνια, ένωσε γονείς και παιδιά αλλά και ζευγάρια που εξ ανάγκης ήταν χώρια. Σκεφτείτε ένα λειτουργό υγείας που εξ αιτίας των υγειονομικών κινδύνων δεν επέστρεφε σπίτι μετά την υπηρεσία και έμενε χώρια προστατεύοντας την οικογένειά του. Χωρίς το διαδίκτυο και γενικά τα μέσα επικοινωνίας πόσα περισσότερα προβλήματα θα είχε να αντιμετωπίσει η οικογένεια.  Αλλά και πόσο βοήθησε φοιτητόκοσμο να αντέξει την καραντίνα της ξενιτιάς μιλώντας τακτικά με τους δικούς του στον τόπο μας. Πόσες σχέσεις κρατήθηκαν ζωντανές χάρη σ’ αυτού του είδους την επικοινωνία, την διαδικτυακή! Την ίδια ώρα, όμως, να μην ξεχνάμε πως υπήρξαν φαινόμενα εθισμού και εξάρτησης και για άλλη μια φορά μάθαμε με τον πιο εμφατικό τρόπο πως τα πάντα είναι ζήτημα διαχείρισης του ανθρώπου.


Στοιχεία επικοινωνίας:



236 views

© 2023 by The Artifact. Proudly created with Wix.com

  • TikTok
  • Tumblr
  • Vimeo
  • Vkontakte
  • YouTube
This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now