• Eliotropia

Συνέντευξη για το βιβλίο της Ελένης Γιαννίκου "Ζούρτσα"


Καταρχάς πείτε μας λίγα λόγια για σας και το βιβλίο σας "Ζουρτσα 1821" που είναι χωρισμένο σε δύο μέρη κτλ



Το εγχείρημα να γραφτεί το βιβλίο ξεκίνησε από την κίνηση των γυναικών εκπαιδευτικών της Ζούρτσας (Νέας Φιγαλείας) να προβληθεί η προσωπικότητα της αγωνίστριας, συντοπίτισσας, Αδαμαντίας Γρηγοριάδου. Η προσπάθεια, με την αμέριστη υποστήριξη της κ. Μίνας Κέκη, επίσης καταγόμενης από το χωριό, αποσκοπούσε να συγκεντρωθεί μέσω δωρεών ένα χρηματικό ποσόν, το οποίο στη συνέχεια αποδόθηκε στον γλύπτη Πραξιτέλη Τζανουλίνο, κι εκείνος φιλοτέχνησε την προτομή της Αδαμαντίας Γρηγοριάδου.


Σας παραθέτω από τον πρόλογο της έκδοσης: «Όλες οι εκπαιδευτικοί συμφώνησαν αμέσως πως η ζωντανότερη απόδειξη της ιστορικότητας του χωριού μας είναι η προτομή της Αδαμαντίας Γρηγοριάδου. Ένα ζωντανό, ανοιχτό μάθημα ιστορίας αλλά και πηγή έμπνευσης, ίσως ένα εφαλτήριο για μεγαλύτερες κατακτήσεις. Όμως, δεν

ήταν μόνο η αναμφισβήτητη προσφορά της στον αγώνα που μας συγκίνησε. Περισσότερο ήταν η προσωπικότητα μιας γυναίκας, σε μια σκλαβωμένη χώρα, που δεν λογάριασε φόβο, που δεν την «έσκιαξε φοβέρα καμιά». Μια γυναίκα που έκανε την υπέρβαση, που ήταν μπροστά από την εποχή της. Έτσι, η προτομή πήρε πιο καθολικό περίβλημα και έγινε ένα αφιέρωμα σε κάθε γυναίκα που δίνει αγώνες προσωπικούς ή κοινωνικούς».


Τότε, προέκυψε η ιδέα, σε ένα φυλλάδιο να συγκεντρωθούν στοιχεία από τη ζωή και τη δράση της Αδαμαντίας Γρηγοριάδου, το οποίο θα διένειμαν την ημέρα των αποκαλυπτηρίων της προτομής. (Λόγω συνθηκών αυτά τα αποκαλυπτήρια δεν έγιναν την 25η Μαρτίου, αλλά προγραμματίζονται για το καλοκαίρι). Αυτό ανέλαβε να γράψει η φιλόλογος Ελένη Γιαννίκου. Στην αναζήτηση στοιχείων για την Ζουρτσάνα αγωνίστρια ανέτρεξε σε ιστορικά κείμενα, βιβλιογραφία ετών και το κείμενό της εμπλουτίστηκε.


Βρέθηκαν έτσι πληροφορίες, εκτός της περίπτωσης της αγωνίστριας του 1821 και για τη συμμετοχή του χωριού στη διάρκεια της Τουρκοκρατίας.


Στο βιβλίο υπάρχουν δύο μέρη. Το πρώτο αναφέρεται στην Αδαμαντία Γρηγοριάδου με βιογραφικά στοιχεία από ένα δημοσίευμα της εγγονής της Πηνελόπης Γρηγοριάδου στην «Εφημερίδα των Κυριών» της Καλλιρρόης Παρρέν του 1890 και όσα άλλα ήρθαν στο φως από τη βιβλιογραφία εκείνης της εποχής, αλλά και με μαρτυρίες επιγόνων της για την οικογένεια.


Στο δεύτερο μέρος παραθέτονται όσα από βιβλιογραφική αναζήτηση εντοπίστηκαν και αναφέρονται στη Ζούρτσα και τους γνωστούς κι αφανείς ήρωές της τα χρόνια πέριξ του 1821.


Τι σας έκανε να ασχοληθείτε με αυτό το θέμα και τι βαθμό δυσκολίας έχει η συγγραφή τόσο ενός ιστορικού γεγονότος όσο και μιας βιογραφίας;


Η Ελένη Γιαννίκου χρειάστηκε περισσότερο από ένα χρόνο για να συγκεντρώσει τα στοιχεία της έκδοσης, ενώ πολύ χρόνο διέθεσε στην διασταύρωση των ευρημάτων, αφού πλέον των βιβλιογραφικών πηγών υπήρξαν και αρκετές προσωπικές μαρτυρίες οι οποίες έπρεπε να επιβεβαιωθεί πως είχαν φτάσει στις μέρες μας αληθείς.


Φαντάζομαι έγιναν πολλές έρευνες μέχρι να καταλήξετε σε ποια σημεία θα δώσετε περισσότερη σημασία. Που απευθυνθήκατε για τις έρευνες σας;


Σας παραθέτω μέρος της βιβλιογραφίας στην οποία ανέτρεξε η Ελένη Γιαννίκου για να βρει στοιχεία για το βιβλίο της:

Ιστορικαί αλήθειαι του Αθανασίου Γρηγοριάδη, 1934

Φιγαλεία χώρα θεών και ηρώων, του Αχιλλέα Τάγαρη, 1977.

Η Ζούρτσα και η κίνηση κατά της Βαυαρικής Αντιβασιλείας του Ιωάννη Αθ. Πιπιλή, 1983

Τα Ολυμπιακά χρονικά τόμοι Α, Β, Γ, Δ 1970-3

Πορεία Αιώνων, Η ιστορία από του 8ου μέχρι του 20ου αιώνος της αρχοντικής Βυζαντινής οικογένειας των Ταγαραίων του Αχιλλέα Τάγαρη, 1976

Τα απομνημονεύματα του Πλαπούτα εκδόσεις Γιαννίκος, 1962

Πόρτες, της Φιφής Πρωτογερέλλη, εκδόσεις 24γράμματα, 2019.

Λένα Διβάνη, Τα ζευγάρια που έγραψαν την ιστορία της Ελλάδας, εκδόσεις Πατάκη, 2019

Πελοποννησιακή Πρωτοχρονιά, 1961

Γυναίκες του ’21, προσφορές ηρωισμοί και θυσίες της Κούλας

Ξηροτύρη εκδ. Δωδώνη, 1995

Travels in the Morea with a map and plans W.M. Leak, άρ-

θρο του Θαν. Κων. Δαΐκου στην εφημ. Ζουρτσα 1997.

Εφημερίδα Ζούρτσα

Νιαούστα, περιοδικό αποφοίτων Ναούσης, τεύχος 15, Απρίλιος 1981, άρθρο του Κωνσταντίνου Κ. Παπουλίδη για τον Απόστολο Κλέντο. (Αναφορά στον Απόστολο Κλέντο γίνεται και στο βιβλίο Ελληνικά της Εταιρίας Μακεδονικών Σπουδών, 1977).

Επιτομή της Ιστορίας της αναγεννηθείσης Ελλάδος, του Αμβρόσιου Φρατζή, Αθήναι 1839

Η Τριφυλία στο πέρασμα των αιώνων, του Κώστα Καλατζή, εκδόσεις Παλμός, 1966.

Η Τριφυλία, του Κοσμά Αντωνόπουλου, Κυπαρισσία.

Αθανάσιος Γρηγοριάδης, του Ετεοκλή Γρηγοριάδη, 1987.

Εφημερίδα των Κυριών της Καλλιρρόης Παρρέν.

Η Φιλική Εταιρεία, Ακαδημίας Αθηνών (υπό Ε. Γ. Πρωτοψάλτη), 1964.

Η ιστορία της Μίνθης (Άλβενας), του Θανάση Κλωνάρη, εκδοτική Εστία, 1996.

Η ελληνική επανάστασις, τεύχος Δ΄, του Διονυσίου Κόκκινου.

Δοκίμιον Ιστορικόν περί της Φιλικής Εταιρείας, του Ιωάννη Φιλήμονος, 1834.

Φάκελοι αγωνιστών του 1821, βιβλιοθήκη Ανδρίτσαινας.

Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια, τόμος Α΄ (αποσπάσματα στο βιβλίο του Αχ. Τάγαρη).

Εφημεριακό Συναξάρι 1821, άρθρα: 1. Νικόλαου, Παν. Παπαδόπουλου, 2007 και 2. αιδεσιμ. Αν. Αποστολόπουλου στην εφημερίδα Ζούρτσα (2008).

περιοδικό Σωτήρας τεύχος 2236, έτος 2021.


Μπορείτε να μας πείτε λίγα λόγια για την αγωνίστρια Αδαμαντία Γρηγοριάδου και για ποιο λόγο αποφασίσατε να γράψετε για αυτήν;


Σας παραθέτω από το βιβλίο της Ελένης Γιαννίκου λίγα βιογραφικά στοιχεία για την Αδαμαντία Γρηγοριάδου. Γεννήθηκε στη Ζούρτσα (Νέα Φιγαλεία σήμερα) στις 12 Μαΐου του 1770. Πατέρας της ήταν ο Θεόδωρος Παπαθεοδωρόπουλος και μητέρα της η Αναστασία Σακελλαρίου. Ο πατέρας της (που αργότερα οι γιοί του πήραν το επώνυμο Οικονόμου/Οικονομόπουλοι) ήταν εύπορος προεστός και αργότερα έγινε κληρικός. Η Αδαμαντία παντρεύτηκε τον Γρηγόριο Γρηγοριάδη και απέκτησε δύο γιούς, τον Αθανάσιο και τον Γεώργιο, που κι αυτοί μεγαλώνοντας ανέπτυξαν έντονη δράση κατά των Τούρκων κατακτητών. Ο άντρας της δολοφονήθηκε το 1819 και έμεινε μόνη να μεγαλώσει τους γιούς της.


Η ίδια η Αδαμαντία καλούσε τους πατριώτες στο σπίτι της, τους εφοδίαζε με τρόφιμα και όπλα και δεν φοβόταν να σηκώσει το σπαθί της εναντίον των Τούρκων. Σύμφωνα

με την εγκυκλοπαίδεια του Δαρδάνου 500 οικογένειες τρέφονταν από αυτήν (Φιφή Πρωτογερέλλη, Πόρτες, σελ 252)


Λέγεται πως κάποιο Πάσχα ο καδής απαγόρευσε τους πυροβολισμούς για το βράδυ της Ανάστασης. Η ευσεβής και φιλελεύθερη Αδαμαντία εφοδίασε με όπλα συγγενείς και φίλους και παρήγγειλε στον καδή πως το έθιμο θα τηρηθεί. Ο Τούρκος φοβούμενος την επιρροή της στους κατοίκους πήρε πίσω τη διαταγή του και στη μικρή εκκλησία της Αγίας Τριάδας οι χριστιανοί Ζουρτσάνοι γιόρτασαν την Ανάσταση, προσβλέποντας βεβαίως και στην Ανάσταση του Γένους.


Μόλις προετοιμάστηκε η επανάσταση η Αδαμαντία έδωσε, σαν άλλη Σπαρτιάτισσα μάνα, χρήματα και όπλα στα παιδιά της και την 25η Μαρτίου του 1821 μετά τη θεία λειτουργία στην εκκλησία του Αγίου Νικολάου κηρύχθηκε η επανάσταση στη Ζούρτσα και πλήθος αγωνιστών κινήθηκε προς την Κυπαρισσία με αρχηγό τον γιό της Αθανάσιο που αναγνωρίστηκε ως αρχηγός της Επανάστασης στην ευρύτερη περιοχή.


Καλό είναι να μαθαίνουμε για ξεχωριστές γυναίκες οι οποίες πρόσφεραν με τη ζωή και τη δράση τους στο γένος.


Σε ποια άλλα πρόσωπα αναφέρεται η έκδοση;


Σε πολλούς από τους επώνυμους και ανώνυμους Ζουρτσάνους αγωνιστές επί Τουρκοκρατίας.



Ευχαριστούμε


Εγώ σας ευχαριστώ


Σύσση Καπλάνη

8 views0 comments